دیالکتیک نفوذ

انتشار در۱۷ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱:۰۰ ق.ظ سرویس:یادداشت بدون دیدگاه 3 بازدید

دیالکتیک نفوذ

كاظم رحيمي نژاد/ صحبت: ۱) نفوذ به عنوان یک پدیده سیاسی از مولفه های اساسی سازمان «قدرت» محسوب می شود و از دیرباز هر حکومت، جناح، حزب یا قومی بر اساس اهدافی مشخص در پی نفوذ در افراد، اقوام و سازمان های مختلف برای عمق بخشیدن به اهداف استراتژیک خود بوده است. پس آنچه بدوا باید بر آن تاکید شود این است که نفوذ پدیده ای نو نیست تنها ممکن است به اشکال و روش های نو در آید.

نفوذ منشا، حدود، کیفیت، تاثیرگذاری و تاثیرپذیری خاص خود را دارد و ابزارهایی چون ثروت، اطلاعات و زمان را برای دستیابی به اهداف مورد نظر خود به خدمت می گیرد. هر کدام از موارد ذکر شده در بالا به عنوان ویژگی ها و ابزار نفوذ نیازمند بررسی همه جانبه و دقیق است و می تواند موضوع یک کتاب یا رساله دانشگاهی باشد. بخصوص آنکه نفوذ ابعاد و زیرشاخه های مختلف فرهنگی مذهبی اقتصادی و اجتماعی پیدا می کند و هر کدام نیازمند نگاه تخصصی خاص خود است.

۲) «نفوذ» از منظر «کنشگران» پدیده ای دیالکتیک محسوب می شود. در نظام امروز جهان نفوذ اغلب با هدف همراه کردن جریان غالب جامعه با روند یکسان سازی جوامع و یا براندازی یک سیستم و جایگزینی آن با سیستمی دلخواه نظام غالب جهانی با اهداف پیدا و پنهان اقتصادی،, سیاسی و… انجام می پذیرد. در این میان جوامعی مانند ایران که از زیرساخت های اعتقادی و فرهنگی پرقدرتی برخوردارند چنانکه تاریخ شهادت می دهد هیچ گاه نفوذ تمام عیار یک عامل خارجی را یکسره نپذیرفته بلکه با بومی سازی جنبه های مثبت عوامل نفوذ کننده و تلفیق آن با داشته های خود برای آن شناسنامه ای ایرانی ساخته اند و چه بسا «نفوذ» را در خود مستحیل کرده است.

این سخن حقی است که قدرت های جهانی درصدد نفوذ در ایران هستند اما این نفوذ و هیچ نفوذ دیگری به هیچ روی بدون وجود تخلخل و شکاف در میان بافت های مردمی و سازمان قدرت داخلی امکان بروز خلل باری نخواهد یافت.

ایران در تاریخ معاصر جهان ضمن آنکه به عنوان یکی از جوامع هدف در پروژه نفوذ شناخته می شود، خود از تاثیرگذارترین کشورهای منطقه خاورمیانه است. در این شرایط ما در دو وضعیت دفاع و پیشروی قرار داریم. با توجه به اینکه این وضعیت دیالکتیک تا اندازه قابل توجهی «نامتقارن» به نظر می رسد، لزوم اتخاذ تاکتیک های خلاقانه در کنار رعایت اصول مواجهه با این وضعیت اجتناب ناپذیذر است.

۳) اگر ما در کنار تلاش برای بازیابی و تثبیت وضعیت خود در جامعه جهانی درصدد مقابله با پدیده نفوذ هستیم لازم است پیش از هر چیز منافذ موجود در بدنه جامعه و در سازمان قدرت را ترمیم کنیم. اینکه روزانه در رسانه های داخلی نسبت به نفوذ هشدار داده می شود و مقالات و برنامه های متنوع برای شناساندن «استکبار جهانی» و مضرات آن تهیه و رسانه ای می شود اولویت مقابله با نفوذ نمی تواند باشد.

رقبای منطقه ای و قدرت های جهانی درصدد نفوذ درخاورمیانه به طور عام و ایران به طور خاص هستند؟ درست. اما مگر این موضوع جدیدی است و یا مگر ما خود در صدد نفوذ در منطقه خاورمیانه با اهداف استراتژيک منطبق با انقلاب اسلامی نیستیم؟ دیگران نیز به همین منوال براساس راهبردهای ترسیم شده خود درصدد نفوذ در جوامع مختلف و از جمله ایران هستند. این یک مبارزه نرم افزاری همه جانبه است و در این صحنه سراسر درگیری ما باید پیش و بیش از هر چیز از سازماندهی درونی خود مطمئن باشیم.

گفتن از نفوذ و تغییر ندادن رویه نفوذپذیری در جامعه، جلوي نفوذ را نمی گیرد؛ بلکه ما را دچار خطای محاسبه خواهد نمود. آنچه بسیار در مورد آن گفته شود لزوما مورد توجه جامعه قرار نخواهد گرفت. بلکه ممکن است به عنوان عنصری شعاری جدی گرفته نشود بخصوص اگر در عمل نشانی از جدی گرفته شدن آن از سوی مسئولان امر دیده نشود.

۴) یکی از مولفه های کارآمدی و نفوذناپذیری یک جامعه وجود جریان آزاد اطلاعات است به نحوی که رسانه های رقیب نتوانند در فضای بی اعتمادی به وجود آمده ناشی از عدم وجود جریان آزاد اطلاعات، پیام های مورد نظر خود را به جامعه هدف القا کنند. از دیگر عومل مهم بستن راه نفوذ، گردش طبیعی قدرت در میان سلایق مختلف سیاسی در چارچوب قانون اساسی است. هرقدر مردم یک جامعه به این باور نزدیک شوند که در نظام قدرت «کاست» وجود دارد و از گردش طبیعی قدرت در میان سلایق مختلف سیاسی جلوگیری می شود، زمینه نفوذپذیری در یک نظام سیاسی بیشتر می شود؛ چرا که تخلخل و شکاف در میان اهل سیاست که مقام معظم رهبری از آن به عنوان دو قطبی گری یاد کردند از منافذ مهم برای ایجاد گسل در سیستم حکومتی است.

«رد صلاحیت» از آن نوع که در جریان چند انتخابات گذشته و به طور مشخص انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان اتفاق افتاد و عکس العمل عمومی رای دهندگان در قبال آن – بخصوص در شهر های بزرگ- چنان بود که مقام معظم رهبری از آن به عنوان «نقص در قانون» یاد کردند. ایشان تاکید کردند: «شورای نگهبان کار خود را با جدیت انجام داد و اگر هم اشکالی وجود دارد مربوط به قانون است که باید اصلاح شود. بررسی صلاحیت ۱۲هزار نفر در مدت بیست روز یک اشکالی قانونی است که باید برطرف شود و نباید بدلیل این اشکال قانونی، شورای نگهبان مورد حمله قرار گیرد.»

این نقص که چندین دوره است به سادگی از کنار آن عبور می شود از نقایص اساسی و مزمنی است که تاکنون شکاف های بسیاری را در سازمان قدرت و بدنه اجتماع ایجاد کرده است. البته تاکید مقام معظم رهبری بر اینکه «شورای نگهبان» را نباید «تخریب» کرد خود گواه دید موشکافانه یک مدیر است که ضمن از نظر دور نداشتن آسیب به وجود آمده، نسبت به تخریب سازمان قدرت نیز هشدار می دهد.

امروز که گرد و غبار انتخابات فرو خفته است بهتر می توانیم به پشت سر نگاه کنیم. به عکس العمل بدنه اجتماع به این شکاف ناشی از نفص قانون. به عدم رای آوری چهره های مهمی از جناح اصول گرا در انتخابات مجلس خبرگان که مقام معظم رهبری از آن به عنوان خسارت یاد کردند. به عدم حضور بسیاری از افراد با تجربه دو جناح اصلی فضای سیاسی کشور در مجلس شورای اسلامی. این امر ناشی از هرچه باشد از شکافی سخن می گوید که می تواند در درازمدت مخل سیستم سیاسی باشد.

می توان سال ها از نفوذ گفت و شعار داد و دنیا را متهم کرد؛ اما مهم تر از آن می توان با درک صحیح از وضعیت امروز جهان، به سازماندهی درونی بر اساس احترام به افکار و سلایق مختلف سیاسی و اصلاح نواقص قانونی و رفتارهای فراقانونی پرداخت.