هنر فاخر و هنر مبتذل

انتشار در۳ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۲:۲۱ ق.ظ سرویس:مطلب شما بدون دیدگاه 40 بازدید

هنر فاخر و هنر مبتذل

به بهانه اكران فیلم «پنجاه کیلو آلبالو» در لار

علي اصغر آذرباد: به خاطر دارم چند سال پیش زمانی که استفاده از ماهواره به شکل چشم گیری افزایش یافته بود شبکه «فارسی ۱» با پخش سریال «ویکتوریا» فصل جدیدی را در نمایش سریال های عامه پسند گشود كه در پی آن موج انتقاد دستگاه های متولی فرهنگ و رسانه را در داخل کشور نسبت به رواج ماهواره در پی داشت. در ادامه همین شبکه با پخش سریال های مشابه با جذابیت های خاص بصری توانست توده مخاطب را به خود جذب کند.

این شبکه هوشمندانه توانسته بود ذائقه مخاطب فارسی زبان را کشف کند و چند سال بعد مجموعه شبکه های «جِم» با استفاده از همان روش و ساختار و محتوا تنها با اندکی تفاوت به جذب مخاطب پرداخت؛ البته مخاطب عام. دانستن ذائقه مخاطبِ عام در نگاه کاسبکارانه یعنی پول زیاد و زمانی که پای پول به میان می آید فاتحه خیلی از موضوعات را باید خواند. حالا که مخاطب داخلی به کرات بیان کرده است که چه نوع محصولات سینمایی را می پسندد چرا فیلم ساز وطنی از این خان نعمت لقمه برندارد؟!

نتیجه این تفکر می شود فیلم «پنجاه کیلو آلبالو» ساخته «مانی حقیقی» با نگاهی طنز و ساختار فانتزی. چند ظلعی های عشقی، شوخی های اروتیک و رابطه هم زمان یک زن و دو مرد. دزدین یا بهتر بگویم قاپیدن عروس پس از به هم خوردن مراسم عروسی نمایش تعویض لباس خانمی به شکلی خاص و تاکید بر بعضی صحنه ها و ارتباط بدون منطق داستانی مرد و زنی که هردو نامزد دارند و… چه در قالب طنز و چه جدی تنها یک پیام را منتقل می کند. سوال اینجاست که چقدر تفاوت وجود دارد میان سریال های ترکی شبکه جم و فیلم پنجاه کیلو البالو؟ فیلم ساز کاملا آگاهانه و با هدف گیشه از این ساختار استفاده کرده است.

آنچه موجب انتقاد است زیر سوال رفتن اخلاق است؛ در حالی که حتی اخلاق عرفي و سکولار اروپایی نیز چنین روابطی را برنمی تابد که برعکس آن دسته از مردم اخلاقی به شدت انسانی را در جامعه پیاده کرده اند… چطور ما در این جامعه که متولیانش ۷ هزار نفر را تنها در یک شهر برای امنیت اخلاقی استخدام می کنند! شاهد این حد از ابتذال هستیم؟!

نکته بعدی استقبال شدید مردم از این فیلم است که ما را متقاعد می کند آنچه فیلم ساز انجام داده کاملا منطبق با خواست مردم است. صدا و سیمایی که سال هاست با تمام بودجه دولتی و مالیات اجباری از جیب ما و شما تلاش کرده ارزش های مورد پسند خود را در جامعه نهادینه کند حالا با این تصویر مواجه می شود…

سوال بعدی این است که چه می شود که هنر فاخر امثال کیهان کلهر و ناظری و شجریان و… مورد بی مهری و بایکوت قرار می گیرد و آثاری مبتذل از این دست اجازه اکران…؟ اگر ما این حق را برای همه قایل باشیم و هستیم که همه اجازه ابراز هنر و توانمندی خود را داشته باشند چرا این نگاه گزینشی است؟ البته به قول یک نویسنده گمنام با نام مسعار «ایرانمهر» در رهگذر ممنوعیت شجریان و جولان «امیر تتلو» و پنجاه کیلو آلبالو جنس سیما و سینما و عیار و همت و بلند نظری متولیان فرهنگ آشکار می شود.